понедельник, 24 июля 2017 г.

დავით IV-ის „გალობანი სინანულისანი“ და ორი ანდერძი

გალობანი სინანულისან (1120-იანი წლ)
გალობა პირველი
წამისყოფითა ამათ ზედა
რომლისაცა წინაშე
ქედდადრეკილ არს ყოველი,
მუხლი ყოველი მოდრკების და ენა ყოველი
შენსა ხმობს აღსარებასა,
მეცა, სიტყვაო,
აღმსარებელსა მომხედენ!
ხატსა თვისსა მამსგავსე
და საკრველად გრძნობადისა
და გონიერისა მყოფობისად დამაწესე.
შენებრ არსთა სიტყვებისა
ჩემ შორისცა შეკრებითა,
ხოლო მე უმადლო გექმენ.
ბუნებითნი რა ძალნი
არა სჯულთაებრ ვიხუმიენ, –
მსგავსებისაგან დავაკლდი და დავჰბადე ბოროტი,
ხოლო ხილულთა მიერსა
გემოვნებასა ვრცელადრე
განუხუენ გრძნობანი ჩემნი.
ქალწულო, ბრალეულთა
თავსმდებო, რომელმან სიტყვა
განაზრქე ხორცითა და კარვითა მიწისათა, –
სიზრქე უსასოებისა
განმძარცვე, დედაო, რათა
მონანული შეგივრდე შენ!
გალობა მეორე
ღმერთო მაცხოვაროამათ ზედა
ბუნებითსა რა პორფირსა
თვითმფლობელობასა თანა
მეფობისაცა შარავანდნი
მარწმუნენ, ხოლო მე ვნებათა ბილწთა
მონებად მივჰყიდე თავი,
რამეთუ ,,რომლისაგანცა ვინ
ძლეულ არს, მისდაცა დამონებულ არს".
კაენის მკლველებრი ცნობა,
სეითის ძეთა ლირწება,
გმირთა სიღოდით მავალობა,
ხუთქალაქელთა შეგინებისა მწვირე, –
უფროსად ვამრავალწილე,
ვითარცა რა აღმართ მსრბოლმან
მდინარემან უკეთურებისამან.
მეგვიპტური გულმძიმობა,
ქანანელთ ჩვეულებანი,
მსხვერპლვა ნაგებთა, ზმნა და სახრვა,
კოწოლი თმათა და სხვანი, რომელთა
შენ ჰბრძანე არა მსგავსება,
უწარმდებესად მოვიგენ
თვით მათ პირმშოთა სახეთასაცა.
ამისთვიის იყო ქალწული
და ხორც-ქმნა სიტყვისა, რათა
დედობრივთა ოხათა მიერ
ცხოვნდენ ცოდვილნი, რომელთა პირველი,
საშუალი და დასასრული, –
მე ვარ, ვითარცა უფსკრული,
შესაკრებელი ბილწებისა ღვართა.
გალობა მესამე
რა ჟამს ესმაამათ ზედა
ისრაელისა მეფეთა
ვჰბაძევდ, გარნა უსჯულოთა,
და რავდენ მეძლო, ვსცთებოდე მაღალთა ზედა
კუმევისა, და წარმართთა აღრევისა მიერ,
და ძალთა ცისათა თაყვანის-ცემისა.
ზენაჲსა მოძრაობისა
ასურასტანული ზმნობა,
და ცთომილთა ვარსკვლავთა და უცთომელთა
კრება და განყრა, სვე და ბედი, და შობის დღე.
ვითარ საღმრთოთა უსმენელმან, ვიჩქურენ.
ელლინთა მიერ ვერ ცნობა
სიბრძნითა ღმრთისათა ღმრთისა
და შემოქმედისაგან შექმნულთა მიმართ
ცვალება თაყვანის-ცემისა სრულვყავ, რაჟამს
თითოეულისა ვნებისა კერპსა ვჰმსახურე.
ამისთვის ღმერთ-მამაკაცებრ
მოქმედ იქნა ზეშთა ღმერთთა,
რათა კაცებრ უწყოდნის ვნებანი ჩვენნი,
და ღმრთეებრ იხსნიდეს ბრალთაგან, რომელთა
ღმრთისმშობელად ქადაგონ ქალწული დედა.
გალობა მეოთხე
შენდა აღვიმსთობთამათ ზედა სჯულნი დავთრგუნენ
წიგნისა, და ახალი ბუნებითი,
და კვლავ სჯულისა შენისა
მოწამე, – სჯული გონებისა, – ცოდვისა
და ხორცთა სჯულსა დავამონე.
თითოეულთა მხეცთაგან შეზავებულსა ვემსგავსე
მრავალ-გვარსა და მრავალ-ხატსა,
და სხვა-ჟამად სხვებრ ხილულსა და მკსენარსა.
ბუნებისაებრ თითოეულისა.
არა შევძრწუნდი მანგლისაგან ფრინვალისა, რომელიც
შურსა სიკვდილისასა მიჰხდის,
რომელნი ჩემებრ მიმდემად ცრუდ ფუცვიდენ
განსაკრთომელსა სახელსა შენსა.
ამისთვის სისხლთა
ქალწულებრივთაგან ხორცნი ღმრთისანი,
და ახალი შეზავება,
ღმერთი და კაცი, რათა იოხდეს დედა
ჩემებრ განწირვით უსასო-ქმნილთა.
გალობა მეხუთე
დანთქმული ღელვათაამათ ზედა
სოლომონისასა წურბლისა მსგავსად ვერ მაძღარი
სხვათა სოფლის კიდეთა ვეძებდ დასაპყრობელად
და ღმრთისა საზღვართა ვაბრალობდ.
ვითარცა მცირეთა და უნდოთა, –
ჩემისამდე უძღებებისა და გულის-თქმისა.
ბოროტად გარდავხედ
საზღვართა, შევჰრთე სახლი სახლსა,
აგარაკიაგარაკსა,
და უუძლურესთა მივჰხვეჭე ნაწილი მათი.
და ვიღვწიდ ყოვლად უმეზობლობასა,
ვითარმცა მარტო ვმკვიდრობდი ქვეყანასა ზედა.
მბრძოლ ვექმენ ყოველთა
წესთა შჯულისა შენისათა
და ქორწილთა
მიერ ხენეშთა ვჰმძლავრე საწოლსა, და სახეთა ბოროტთა
მიცემითა ვაცოდვე ერი ჩემი,
ვითარცა მეფეთა მისთა - ისრაელი.
ამისთვის ქალწული
დედა, და შობა ახალი სიტყვისა,
რათა ახალი ხატ-ყოფა კვლავ მისცეს ცოდვით განმრყვნელთა მისთა,
დედობრივთა რა ოხათა ბრძმედითა
დაადნოს ყოველი ნივთი შეცოდებისა!
გალობა მეექვსე
ყრმათა ბაბილონსამათ ზედა
ვეცხლი, ვითარცა მიწა
და ოქრო, ვითარ თიხა უბნისა ვიუნჯენ,
თაყვანის-ვეც ანგაჰრებისა მამონას,
ვითარ იგი ძველთა მათ
ბაალს და ასტარტეს
და ქამოსს საძაგელსა.
სიტყვა წმიდა და
ბჭეთა ზედა მამხილებელი მოვიძულენ, ხოლო
მლიქნელთა ძმაცული სივერაგე ვითნე,
და შემასმენელთანი
დავიტკბენ ზრახვანი,
და ცრუნი განვსცენ მსჯავრნი.
ცრემლნი ქვრივთანი
და ობოლთა ბრგუნვილი ტირილი არა შევიწყალე,
არა განუხუენ ნაწლევნი მოქენეთა,
უფროსღა შენ, ქრისტე,
რომელიც იზრდები
მცირედითა ზრდითა მათითა.
ამისთვის შობა
ღმრთისა ადამეანისაგან დედაკაცისა,
რათა მიწით-შობილთა კაცთა ცთომასა,
ვითარცა ღმრთისა დედა,
დაჰხსნიდეს ქალწული,
და იოხდეს ცოდვილთა.
გალობა მეშვიდე
შეუწველმან მაყვალმანამათ ზედა
ესენი ვცოდენ სახარებისა სჯულთა
და მცნებათა შენთა შინა, –
მცემელთა რა ყურიმლისა მიპყრობასა,
და გლახაკთათვის განშიშულებასა,
და რაითურთით არა ფიცსა შენ,
სჯულის-მდებელი ჩემი, ჰბრძანებდი
და გულის-თქმმითა მიმხედველობასა
განსრულებულად მრუშებად დასდებდი.
დაღათუ ესრეთ განვხრწნენ ყოველნი გრძნობანი
და ყოვლად ხრწნილება ვიქმენ,
გარნა არავე აღვიხუენ მე ხელნი,
არცა დავდევ სასოება ჩემი
ღმრთისა მიმართ უცხოსა, არცა
უცხოთესლი ვყავ სარწმუნოება
საწურთელ სულისა, გარეშე მისსა,
რომელ მასწავლეს ღმრთისმეტყველთა შენთა.
და აწ, მომდრეკელი მუხლთა გულისათა,
ვხმობ, ვითარცა სხვა მანასე:
მილხინე, ჰოი, მეუფეო, მილხინე,
და ნუ წარმწყმედ მე ცოდვათა შინა,
და ნუ იხსენებ ძვირთა ჩემთა,
და ნუ დამსჯი მე ქვესკნელთა თანა,
რამეთუ შენ ხარ ღმერთი მონანულთა,
ამაღლებულ ზესკნელს ცათა ძალთაგან.
საკუთრად ღმრთისმშობელად გქადაგებთ, უხრწნელო
ქალწულო, და გურწამს, ვითარმედ
პატივი ხატისა შენისა შენდამო
წიაღმოვალს, ღმრთის-მეტყველთაებრ,
და ცოდვილთა მოქცევასა
ანიშებ მის მიერ, ვითარ ცხად-ჰყოფს
თეატრო იგი მრჩობლთა სოფელთა,-
სიკეთე ეგვიპტის ღირსი მარიამ.
გალობა მერვე
მტვირთველმან გამოუთქმელადამათ ზედა
ჟამი რა წულილთა და ხმელთა აღმოფშვინვათა წარმოდგეს,
ზარი მეფობისა წარხდეს და დიდება დაშრტეს,
შვებანი უქმ იქმნნენ,
ყვავილოვნება დაჭნეს,
სხვამან მიიღოს სკიპტრაჲ,
სხუასა შეუდგენ სპანი,
მაშინ შემიწყალე, მსაჯულო ჩემო!
გან-რა-ეღოს წიგნი დღესა შინა სასჯელისასა
და მე ქედდადრეკილი წარმოგიდგე განკითხვად,
მსაჯული მართალ სჯიდე,
მსახურთა რისხვა ქროდის,
მართალნი ნეტარებდენ,
ცოდვილთა ჰგვემდეს ცეცხლი,
მაშინ შემიწყალე, იესუ ჩემო!
ვინაითგან აღსარებით გრძნობად და შეკრებად იწყო
ძვალი ძვალს თანა და ნაწევარი ნაწევარსა,
და განხმელთა მოჰბერა
სული კვლავ გებისა,
მრწამს, ვითარმედ აღვსება
სრულ-ყოს ღმერთმან ჩემ შორის
ყოვლისავე სინანულით აღდგომისა.
მარტიო, სრულო, სამ მზეო, ერთცისკროვნებაო,
განმინათლე მხედველობითი სულისა, რაჲთა
გიხილო ნათელი
ნათლისა უფლისაჲთა,
სულითა ღმრთისათა ძე
გამოგვიბრწყინვო მაშინ
დაუსრულებელთა საუკუნეთა.
არა უხილავს მზესა ქალწული დედაი თვინიერ შენსა,
არცა ჩემოდნად ბრალეულსა-ნათელი მისი,
გარნა მე შენითა
ოხითა, დედოფალო,
ვესავ ხილვად ნათელსა
ძისა შენისასა და ნათელსა ზეშთა საუკუნეთასა.


ანდერძი შიომღვიმის მონასტრისადმი (1123 .)
ნებითა ღმრთისათა მე, დავითს, მიწყიეს.
ჟამსა ჩემსა შარვანსა ზედა განმართვისასა შევევედრე შეწევნად ჩემდა შესავედრებელსა ჩემსა წმიდასა მამასა შიოს, ვიხილე ეკლესია ჩემ მიერ აღშენებული, დასრულებულად და მივიღე ლოცვა ყოველთა მამათა.
და სასომან და განმანათლებელმან ჩემმან, ბერმან არსენი, მიბრძანა ამის ანდერძისა დაწერა. ხოლო დაკლებული სისწრაფისა არს.
თუ ინებოს ღმერთმან ჩემი შემოქცევა, უმჯობესად შეიცვალოს, თუ არა, ესე იყოს აწინდელი:
ვინაითგან მსთვადმან წყალობად და სულგრძელმან მხედველობათა შინა ცოდვათასა და წყალობითა სიყვარულისა თვისსა მიმართ მიმზიდველმან ღმერთმან ჩემ უღირსსა ზედა აჩვენნა მიუწვდომელნი ქველისმოქმედებანი, რომელთათვის ყოვლად უმადლო ესე, ჯერისაებრ ვერმმადლობელიცა არა მომიძაგა და არა დააცადა ჩვეულებითი წყალობა დღესდღემდე უგბილსა სულსა ზედა, რომელთა კერძო რამე და ურიცხვთაგან ერთი მიზეზად თხრობისავე მივსცე თხრობასა.
თვით იგი ოდეს მარწმუნა მის მიერ განგებულსა მეფობასა, თვისითა რაითამე განგებითა არა უღირსმჩენელმა შარავანდსა შინა პატიოსანსა უპატიოებისა ჩემისამან, აქაითგანვე აღიღო ხელი სიტკბოებითა თვისითა განძღებად ჩემდა.
და თვით მეფე მეფეთა იქმოდა საჭირველთა უჭირველად: ცხადთა წინააღმდგომთა განგებულისა თვისისათა მისცემდა მოსასრველად; იდუმალთა, კვალად ზაკვისა თვის შორის მფარველთა, არა შეუნდობდა სიცბილად, რომელთა თანად თვით მიიღეს ზაკვისა მათისათვის საცთური.
და ერთმან მათგანმან, ძაგანმან, შემაწუხებელმან ღმრთისა და მონათა მისთმან, მძლავრებით ღმრთისაცა არამრიდმან, თანავე ძმისა თვისისა მოდისტოს, წინაუკმოსა მღვდელთმოძღვრისა, რომელმან ერთმან პატრონთა თვისთა წყალობა მათ ზედა საისრელედ აღმახვა, ხოლო მეორემან ღნერთსადა განკუთვნითა ეკლესიები საზეზთმჩენოდ თავისად მიიტაცა, რომელნი-ესე არა ითნნა ესრეთ ყოფად საშჯელმან გამოუძიებელმან, - ცხად არს, რამეთუ ღმრთისამან, - და არცა მიუშვა კვერთხი ცოდვილთა ნაწილსა ზედა მართალთასა: მწყემსი უკარო ჭეშმარიტთა მწყემსთა მიერ დაემხვა. და ძაგანი, მღვიმეს შელტოლვილი, მომცა ღმერთმან, რომელსა შინა არამცირედი ერთგულება აჩვენეს ჩვენდა მომართ მამათა მემღვიმეთა, რამეთუ იხარებს მართალი, რაჟამს იხილოს შურისგება. მადლობად აღუვარე დამბადებელსა ღმერთსა და თაყვანის ვეც ღმერთშემოსილისა წმიდისა მამისა შიოის საფლავსა.
ვიხილე წმიდა მთავარმამა, მემღვიმე მიქაელ, და სულითა ღმრთისათა განათლებულნი მამანი; განვიშვი სულითა საწადელისა მისთვის კრებულისა და მხიარულებით აღვივსე სამოთხის მსგავსისა მის ლავრისათვის.
მყის მოუწოდე არსენის ბერსა და განუცხადე სათნო ჩემი და ვარწმუნე აღშენებად ეკლესიაი, საშუალ მონასტრისა, სახელსა ზედა ყოვლა წმიდისა ღმრთისმშობელისასა, და მომადლებითა მისითა სრულად ვიხილე.
მიბრძანა სასომან ჩემმან ბერმან არსენი და თვით სულიერმან ბერმან, მოძღვარმან ჩემმან იოანე, რათამცა წესსა ზედა ავიმონწმიდისასა დავსხენ მონასტრისა მღვიმისა წესნი, რომელნი თვით მათ მიერ აღწერილი ვიხილე ყოვლად შვენიერად, უცთომელი გზა და წესიერი ცხორება და ანგელოზებრი მოქალაქობა, რათა ღმრთისათვის ოდენ განკუთვნილნი მას მხოლოსა, თვინიერ საწუთოთასა, ზრუნვასა ჰზრახვიდენ და წინაშე ღმრთისა მეოხებად კადნიერ იყვნენ.
შეწევნითა ყოვლა სახიერისა ღმრთისათა და მადლითა ყოვლა წმიდისა ღმრთისმშობელისათა და მეოხებითა შესავედრებელისა ჩემისა წმიდისა შიოსითა მიეცინ სიმტკიცე ეკლესიასა ჩემ მიერ აღშენებულსა!
თუ მე ღირს მყოს ღმერთმან ენკენობა მისი ვიხილო, კურთხეულ არს სულგრძელობა მისი, თუ არა - არსენის ბერსა რომელ აქვს კოსტანტი და პერპერა, კალაპოტი გამოუყარონ, მოლესენ, მოხატონ, და ძემან ჩემმან დემეტრე, თანადგომითა კურთხეულის მწიგნობართუხუცესისა და ჩემთა ბერთათა, აკურთხონ ხელითა იოანე ქართლისა კათალიკოზისათა, თანადახვდომითა იმერთა და ამერთა ყოველთა ეპისკოპოსთათა.
ვითარად მამათა და პაპათა ჩემთაგან სიგელნი ჰქონან სოფელთათვის მათთა წმიდასა ამას უდაბნოსა, რაჲცა სიბოროტითა ჟამთათა შეცვალებულ იყო, მე კვლა გამიახლებიან იგი სიგელნი ანუ მეფეთა შეწირულთა, ანუ მთავართა ვიეთმე და თვით ძველი და ძველისძველი ნასყიდი მონასტრისაგან, ყოველი უბეგროდ, უბაჟოდ და უწყენლად კვლა მომიხსენებია წმიდისა მამისა შიოსათვის.
ქალაქს ტფილის რომელი სპარსთა ქონებასა ჰქონებია, და რომელი აწ უყიდია, და რომელი მე მომიხსენებია, იგი, და ანუ წაღმართ მოიგონ, იგიცა, - ყველა უბაჟოდ და უსახრაოდ ყოვლისა სასეფოსა გამოსავლისაგან ჰქონდეს.
ვითა წიმანძღვარსა შჯულისა ჩვენისასა, მეუფესა იოანეს, ქართლისა კათალიკოზსა, უბრძანებია და მიუნიჭებია ეკლესიისა ჩემისადა, რომელ საქონებელნი სოფელნი და აგარანი ჰქონან, მღვიმესა, საშჯულო სამრებლო არს, ყოველგან თვით მემღვიმისა დიაკონმან მოისამართლოს და ეკლესიისა ზეთად მოახმაროს; და ამისთვის რომელ მიჰრონსა მოანიჭებდეს ქართლისა კათალიკოზი, ჩემსა ეკლესიასა შინა სახელი მისი მოიხსენებოდეს პირველთა თანა, მღვდელისაგან.
ბროლისა, ბაზიჯისა და მინისა კანდლები, რომელი მე მომიხსენებია და რომელი არსენის დაუდგამს, ნუმცა ვის უკადრებია გამოღება!
სასანთლეები, სიწმინდის სამსახური და რაცა უნდა მისთვის, ოცდაათი ლიტრა ვეცხლი წმიდისა არსენის ხელსა არს.
ცვილი, ვითა გამიჩენიან ვაჭართა ზედა ჟამად-ჟამადი, იგი ამსახურონ.
საზრდელი ძმათა - პური, ხილი ფურნისა, ხუთასისა დრამისა წონი, ნუმცა ოდეს მოაკლდების.
სამდღევროდ ღვინო, ჟამსა სთვლისასა შემსგავსებულად მოსულისა, შინათ მოართვან მსახურთა მონასტრისათა ყოველთა ერთი საწყავი. ეგრეთვე სხვა ყოველი საჭირო სახმარი, შემოსავალთაგან მონასტრისათა.
სხვა: ნაბჭობი, და ქულბაქთა, და საზეთეთა, და წისქვილთა ყოველი შესამოსლად განეყოფოდის.
ოცდაათი ჯორი, რომელი აწ მე მომიხსენებია, ამას ნუ დააკლდების.
ძველითგან ვითა სიგელი შეუვალობისა აქვს ცხვართათვის უსაბანჯრობისა, სამი ათასისა ცხვრისა მთასა და ბარს, აწ მე მომიხსენებია ორი ათასი ცხვარი; და ხუთი ათასი ცხვარი, თვით სასეფო მონასტრისა და მათთა მეცხოვრეთა, უსაბანჯროდ, უბაჟოდ და უწყინელად დგეს და იარებოდის ჩვენსა ჭამბარსა გვერდით. და ამისი გამოსავალი ცხვარი ჯორსა იყიდდეს, მატყლი - მსახურთა მონასტრისათა და წველად ძმათა მიეცემოდის.
ასი ფური მომიხსენებია, რომელი თრიალეთს მთასა, სოფელსა ბჭითს და ბჭითს ზეითს სოფლებს, მათსა საფურესა მუხნარს დგეს. მომეტებული ზროხა ჯორსა და ცხენსა მონასტრისასა სამსახურებელსა იქმოდეს. ხარი სამცხოვრებელთა სამუშაოთა ადგილთა მოახმარონ.
თვალი და მარგალიტი, ჩემისა ხატისათვის რომელი დამიც, და ორნი ბროლისა სასანთლენი, მას ემსახუროს უკლებად.
ბროლისა ბარძიმი და ბაზიჯისა ფეშხვემი სიწმიდისა განახლებისა სამსახურად მოიხმარებოდის.
სხვა ჭურჭელი, იავარი სპარსთა, რომელი არსენისდა და იოანესდა მიმითვალავს, იგი მისსა ჟამსა ჩემსა მონასტერსა გაგზავნოს ძემან ჩემმან დემეტრე.
ძელი ცხოვრებისა და ნაწილნი წმიდათანი, ორი მოთხე სავსე, ესე თვით ამას ჩემსა ეკლესიასა შინა იყოს.
წმიდათა დიდთა მარხვათა ყოველთა პარასკევთა ეკლესიას ტფილსა სეფისკვერსა განუყოფდენ სახსენებლად ჩემდა. და პირველისა შვიდეულისა პარასკევსა თითო კარასეული მიეცეს, სეფისკვერსა და თესლსა თანა შესვან ყოველთა და მილოცონ ესრეთ:
უფალო ღმერთო, დავითს მიუტევენ ბრალნი მისნი სიყრმისა და ცთომილებისანი!“
მემსგეფსე ყოველთა კვირიაკეთა ჩემთვის წირვიდეს ჩემსა ეკლესიასა შინა და მამა მემღვიმე მას დღესა სერსა უყოფდეს.
რომელსაცა დღესა ჩემი განყოფა იქმნეს ხორცთა ამათგან უბადრუკთა და მრავალმცოდველთა, ღამისთევა და ლოცვა ყონ ყოველმან სიმრავლემან, და მას დღესა ჟამისწირვა ჩემთვის აესრულებოდის.
სოხასტერი, ვითა ბერსა განმანათლებელსა ჩემსა არსენის გაუწესებია და მე ხუდაბუნი შემიწირავს მუხრანს წმიდისა სვიმონ საკვირველმოქმედისადა, რომელმან სამისა დღისა მკვდარი აღმადგინა, იგი, ვითარცა თვით არსენი განაწესის, ეგრე იქნას, გარნა ჩემ მიერ ესეოდენი, რომელი შემდგომად არსენისსა განკრძალული მღვდელი იყოს მახსენებლი ჩემი შეუცვალებელად.
ტფილის საამიდოთ, ვითა სხვითაცა ნიშნით თვით ხელითა ჩემითა დამიწერია ასი დრაჰკანი მღდელთა და მგალობელთათვის, ნუვინ დააკლებს. მას დღესა, რომელსა მომიხსენოს ღმერთმან, გაიყონ მღვდელთა და მგალობელთა.
ვითა აწ არსენის გაუწესებია ყოველთა კვირათა ღამე ყოველ ღამისთევა, ნუ ვინ შესცვლის ამას წესსა.
და ტურათის უბანსა რომელ მეზვრენი დაუსხმან და ზვარნი და მიწანი, ამისი პური ეკლესიას მიეცემოდის თითო კვირას ძალითა და თითო კარასეული ღვინო.
ოდეს ზეზადნისა ციხე და მუხრანი ძველითგან ვეცადე მათგან ძებნითა, მაშინცა არა იყო ნება ჩემი, მამამან ჩემმან უბოძა, მით რომელ სხვათაცა ჰქონებოდა მათთა გვართა და არავის ოდეს ექნა ჩვენი ერთგულობა.
აწ ძაგანმან სადგომად საებისკოპოსოდ, და მცხეთისა საქონებელნი მრავალნი დაემჭირნეს, და წილკანი საყდრისა. მონასტრისა რაცა იყო: მთასა ციხე, მარანი ანუ მატური იგი სოფელი და მღვიმე მონასტერი შიგან ციხედ და სადგომად ჰქონდეს თვით.
ოდეს მოიქცა სალმობა მისი თავსა მისსა, ყოველი ყოვლითავე უკუნეცით ნაქონები მისა მიმართ თვისებული და მღვიმეს ქონება მისნი საავაზაკონი და წარტყვენილი, ვითა მამისა ჩემისა ბრძანებასა შიგან გაჩენით სწერია. აღარ ოდეს მიგეღოს იგი და არცა ვის სხვასა საქმე უც მღვიმესა თანა და არცა მღვიმისა ქვაბთა.
ვითარ იგი თვით სანატრელისა მამათა ნათლისა შიოჲს ანდერძში სწერია, უფალი მღვიმისა ღმერთი, მეუფე - წმიდა მამა შიო; და მეფეთათვის ლოცვა აღასრულონ, ვითა თვით წერილნი წმიდანი უმოძღვრებენ და ვითა თვით იგინი თვინიერ მეფეთა საწირავისა არა საქმე ყოფილა მღვიმესა თანა, არცა ვის აწ უც საქმე, თვინიერ ლოცვისა და შეწირვისა.
აწ სვიმეონ ბედიელ-ალავერდელისა იყოს შევედრებულ, რაცა საქმე და საურავი მათი იყოს, იგი იყოფოდის, რომელსა ჩვენ ვერ მივიწინეთ. და სემდგომად მისსა, თუ მისსა ადგილსა ამითვე წესითა სხვა მწიგნობართუხუცესი იყოს, იგი იურვოდის.
და თვით ძველთა და აწინდელთა ქართლისა კათალიკოზთა ხელნი ვითარად ჰქონან, არცა ქართლისა კათალიკოზის საქმე არს მრვიმესა ზედა, არცა ვის სხვასა ეპისკოპოზისა, არცა ზვერი, არცა მეფეთა, არცა მუხრანისა მგეთა; არცა მღვიმისა შედგომად ვის აქვს ხელმწიფება, არცა მათტა აგარაკთა და საქონებელთა თანა ვის საქმე უც.
და ესე ჩემგან აღშენებული ეკლესია ნიჭად ჩვენობისად კმა ეყოს ყოველთა.
ოდეს მუხრანს ვიყვნეთ, წმიდისა შიოს ხატსა შეგვამთხვინენ, სამი სეფისკვერი, ერთი ფილას საზედაშე და ფარჩითა კაპარი გვიევლოგიონ. მთავარმან მემღვიმენ მოასვენოს ჯვარი მისი, მას გვაამბორონ, ჩვენ პატივ ვსცეთ, ვითარცა სულიერსა მამასა ჰშვენის საჯდომელითა და სერითა.
თვინიერ ერთი მიიცვალოს, ვითა თვით წესი არს მის წმიდისა შიოჲს საფლავსა ზედა წილგდება, ამით სხვა განაჩინონ და ჩვენსა დარბაზსა მოიყვანონ. და ჩვენ არგანი მოვახსენოთ და შევჰვედროთ მონასტერი.
და თქვენ, შემდგომად მომავალნო მეფენო! ჩემსა ეკლესიასა და მონასტერსა ანდერძითა ამით შეჰგვედრებ წინაშე ღმრთისა შეკრებასა ჩვენსა, რომელ არ სირცხვილისა თანამდებად იხილვნეთ ღმრთისა და ანგელოზთა მისთაგან, მოიხსენნეთ ვედრი ჩემი და ნუ ოდეს დამივიწყებთ დავითს; ჰნახევდით გულსმოდგინებით ქმნილსა ჩემსა ეკლესიასა და ნუ ოდეს დამივიწყებთ დავითს; ჰნახევდით გულსმოდგინებით ქმნილსა ჩემსა ეკლესიასა და ნუ ოდეს ვის გაარყვნეთ კვლა მას დიდებულსა ლავრასა!
და აწ, შემდგომად ამისსა, ანუ მეფემან, ანუ მთავარმან, ანუ ეპისკოპოსმან, გინა მონაზონმან, გინა ხელისუფალმან ვინ, თუნდა გლეხმან და თუნდა გლეხმან და თუნდა აზნაურმან ანუ ანდერძი ესე ჩემი შეცვალება იურვოს, ანუ ვინ საურავი მოუღოს, ანუ ქრთამისათვის, ანუ თუ თვით იქმოდეს, ანუ მძლავრებით და ანუ თუ ღვთისმსახურებასა რასმე აჩვენებდეს, ანუ მღვიმესა შიგან სადგომად იურვოდეს, ანუ თავისათვის რადმე მოსახმარებელად, ანუ გარეშე მონაზვნისა მწიგნობართუხუცესისა სასაურაობასა ვინმე იკადრებდეს, რა გვარი გინდა ვინ იყოს - პირველად შენ, დაუსაბამოო და დაუსრულებელო ღმერთო, მიაწიე რისხვა შენი დაუსრულებელად მის ზედა! ნუმცა უხილავს ნათელი ღმრთებისა შენისა, ნუმცა მიეცემის წყალობა შენი ნუცა ცვარისაგან ზეცისა, ნუცა ნაყოფისაგან ქვეყანისა! იყავნ სამკვიდრებელი მისი ოხერ და ნაშობნი მისნი მოსასრველ, მოლოდებასა შინა წყალობისასა რისხვა შენი ეწიენ, გონებისა, ცნობისა და ხედვისაგან ოხერ ყავ იგი, ღმერთო!
ხოლო შენ, ყოვლად წმიდაო ღმრთისმშობელო, განყოფასა მისსა ხორცთაგან განყავ იგი ნაწილისაგან ცხოვნებულთაჲსა და შური იძიე, ვიტარცა მგმობარსა შენსა ნესტორს ზედა!
ხოლო შენ, წმიდაო ღმერთშემოსილო მამაო შიო, ოდეს დაჯდეს ქრისტე ღმერთი განსჯად ყოველთა ტომთა და საქმეთა, წარმოუდეგ და განესაჯე, ვითარცა შემაწუხებელსა შენსა ზედა, ეგრეთ შური იძე პირითა ღმერთისათა!
უკეთუ ჟამი მომცეს ღმერთმან და სხვა უახლესი ანდერძი დავწერო, იგი თქვენ, თქვენმიერითა კანონითა, უჯვარობითა, წყევითა და შეჩვენებითა დაამტკიცეთ, წმიდაო მეუფეო ქართლისა კათალიკოზო და ყოველნო მღვდელთმოძღვარნო!
და თუ სხვისა დაწერად ჟამი აღარ მომხვდეს, თვით ესე დაამტკიცეთ! და რათაცა რას ვინ მღვიმესა დააკლებდეს, კანონითამცა თქვენმიერითა კრული არს გაუხსნელად!

სიმტკიცეო ყოველთაო, ღმერთო, მტკიცე მტკიცედ აქციე!


დავითის ანდერძი დიმიტრისადმი (1125 .)
გიბრძანებს და მოგახსენებს მეფეთა მეფე დავით, დღეთა შინა სიკვდილისა და სოფლით განსვლისა მისისათა, ჩემ მიერ, უნდოსა და უღირსისა, მლოცველისა მათისა ბერისა პირითა, თქვენ, ყოველთა დიდებულთა და წარჩინებულთა სამეფოსა მისისათა: კათოლიკოსთა, ეპისკოპოსთა, ერისთავთა და ყოველთა შეწყალებულთა.
უკვდავი და დიდებისა მოყვარე და მეფობისა ტრფიალი მედვა ბუნება, და არა მიოდეს მოვიხსენებდი დღესა ამას სამარადისოდ საფლავად მისლვისა ჩემისასა, და ვერ უძლე დატევებად საწუთოსა, ვიდრე არა დამიტევა მე საწუთომან და დამძიმებული ცოდვათა სიმრავლითა მწუხარედ განმიყვანა წინაშე მსაჯულისა.
რამეთუ მრავალნი წყალობანი ყვნა ჩემ ზედა სოფელსა ამას შინა, რამეთუ მომცა პირველად შვილი ესე ჩემი დიმიტრი, სიბრძნითა, სიწმიდითა, ახოვნებითა და სიმხნითა უმჯობესი ჩემსა, და ნამდვილ ესევითარი ჯერ იყო მეფე, მოცემული ღმრთისა მიერ მკვიდრთათვის სოფლისათა მართლმორწმუნეთა.
მე წარვედ წინაშე მსაჯულისა, მისისაებრ განმგებელი მეფობისა. რამეთუ მხიარულ ჰყოფდის ყრმა ესე დაფარულთა გულისა ჩემისათა და მენებაცა მოცლა საწუთოსაგან მეფეყოფითა მაგისითა, რომელი-ესე ღმერთმან და მე ორის წლითგან მოძღვარმან ჩემმან უწყით.
გარნა მძლო საწუთომან, და წაღმართ ქადებულნი ჟამნი მიმტყვენავე და მომაგო ჩემნი და მამისა ჩემისა ჭირნი, რომელთა მიმიქცევიან ამისგან პირნი და თვალნიცა.
გარნა განბჭო მართლადმსაჯულობამან ღმრთისამან და, ესერა, მიწოდა მე, და უწოდა მაგას მეფობა, მამული და ახლად მოგებული ღვაწლითა ჩემითა და თქვენითა: ნიკოფსითგან დარუბანდისა ზღვადმდე და ოვსეთიდგან სოერად და არეგაწადმდე.
და მივანდვენ შვილნი და დედოფალნიცა, შუამდგომელობითა ღმრთისათა, რათა ძმა მისი გაზარდოს. და თუ ინებოს ღმერთმან და ვარგ იყოს ცვატა, შემდგომად მისსა მეფე ყოს მამულსა ზედა. და დათა მისთა პატივ სცეს, ვითარ შვილთა ჩემთა საყვარელთა.
ამას ყოველსა თანა წარუძღვანე წმიდა ძელი ცხოვრებისა და მივეც დროშა ჩემი სვიანი, აბჯარნი ჩემნი სამეფონი და საჭურჭლენი ჩემნი ზემონი და ქვემონი.
ხოლო დრაჰკანი, კოსტანტი ცვატას და ჩემნი ლალნი და თვალ-მარგალიტნი ხახულისა ღმრთისმშობლისადა შემიწირავს.
ხოლო დუკატი და პოტინატი ატენისა საჭურჭლისა, იგიცა ჩემითა სისხლითა მოგებული, თუ ელეოდეს მეფე დიმიტრი, ყოველი მისცეს მოძღვარსა ჩემსა, თუ არა, ნახევრისათვის წინაშე ღმრთისა ვესაჯები, რათა რომელნი მონასტერნი მამულისა ჩემისანი განმიმწარებიან, მოძღვარმან ჩემმან უკუნცემითა მათითა ალოცნეს ჩემთვის.
ხოლო დარჩა მონასტერი სამარხავი ჩემი და საძვალე შვილთა ჩემთა უსრულად, და წარმყვა მისთვისცა ტკივილი სამარადისო.
აწ შვილმან ჩემმან მეფემან დიმიტრი სრულ ყოს ყოვლითურთ საუკუნოდ ჩემთვის და მისთვის და მომავალთა ჩემთათვის, რომელნი მიმიცემიან, მისგან ნურას მოაკლებს.

და ადგილნი, რომელნი მიშოვებიან უმკვიდრონი და უმამულონი, მათგანნიცა, ვითარცა ბერმან არსენი და კათალოკოსმან გამოარჩიონ, მეფემან დიმიტრი მიცემითა წერილთა და სიგელთა განასრულენ ყოვლითურთ უნაკლულოდ.
დავითის მონეტები







Комментариев нет:

Отправить комментарий